Al bijna vijfentwintig jaar zetten de vrijwilligers van Welzijnsschakel Olen zich in voor een goed leven voor iedereen, met speciale aandacht voor gezinnen in armoede. De organisatie fungeert zo als ingangspoort naar het Huis van het Kind en de Sociale Hulp- en Dienstverlening van het lokaal bestuur.

“We organiseren maandelijks een ontmoetingscafé waar iedereen welkom is om in gesprek te gaan met elkaar, onze vrijwilligers en hulpverleners van de gemeente”, vertelt voorzitter Marc Hannes. “Daarnaast doen we onder meer een jaarlijkse uitstap, vieren we Sinterklaas voor de kinderen en is er een kerstfeest met maaltijd. Die activiteiten worden vaak in samenwerking met Huis van het Kind georganiseerd waarbij de trekkersrol varieert.”

Er zijn dertien Welzijnsschakels in de Kempen, maar de samenwerking in Olen tussen de gemeente en de Welzijnsschakel is uniek in het werkveld. “De toeleiding gebeurt in twee richtingen, zowel van de Welzijnsschakel naar onze Sociale Dienst als omgekeerd”, licht diensthoofd Sandy Blockx toe. “Onze medewerkers nemen regelmatig deel aan de bijeenkomsten van de Welzijnsschakel en pakken soms ook mensen mee. De Welzijnsschakel is een echte partner voor ons, bijvoorbeeld ook in het project Netwerk Gezinsvriendelijk Olen.”

Een sterke partner creëert sterke banden

De Welzijnsschakel en het lokale bestuur klopten samen aan bij Avansa Kempen. Het doel was de werking van de Welzijnsschakel en de nauwe band met het lokaal bestuur versterken. Een sterke partner creëert sterke banden. “Vervolgens wilden we ook werk maken van een vernieuwde samenwerkingsovereenkomst waarin we elkaars rollen en de nodige ondersteuning naar de Welzijnsschakel duiden”, legt Sandy uit.

“We hebben eerst een aantal activiteiten bijgewoond”, verduidelijkt Tine De Laet, sociaal-cultureel werker bij Avansa Kempen. “Zo creëerden we de nodige veiligheid om in gesprek te gaan. Aan de hand daarvan maakten we een SWOT-analyse van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van de Welzijnsschakel als vereniging.”

Avansa Kempen luisterde naar de drie doelgroepen: de leden van de Welzijnsschakel, de vrijwilligers van de Welzijnsschakel en het lokaal bestuur, met onder meer de bevoegde schepen en beleidsmedewerkers. Tine: “Samen bepaalden we de prioritaire doelstellingen. Die werden uitgeschreven in de inspiratienota, inclusief een tijdlijn voor de komende vijf jaar. Dat alles vraagt specifieke expertise, wat het niet evident maakt voor een Welzijnsschakel om dit vast te nemen. Bovendien bleek onze externe blik een extra voordeel.”

We hebben eerst een aantal activiteiten bijgewoond. Zo creëerden we de nodige veiligheid om in gesprek te gaan. Aan de hand daarvan maakten we een SWOT-analyse van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van de Welzijnsschakel als vereniging.
Tine De Laet, sociaal-cultureel werker Avansa Kempen

Vrijwilligers en een locatie

Een van de grootste bezorgdheden die momenteel leeft bij de Welzijnsschakel is het blijven vinden van nieuwe vrijwilligers om hun werking verder te zetten. “Vrijwilligers zijn schaars”, legt Marc uit. “Wellicht zijn er manieren waarop we elkaar kunnen aanvullen.” Avansa Kempen biedt al jarenlang Oppepper aan, een vormingsaanbod voor verenigingen en organisaties om de werking met vrijwilligers te versterken. “We geloven dat het verenigingsleven een verrijking is voor de samenleving”, aldus Tine. “Maar de kijk op vrijwilligerswerk verandert. Mensen nemen geen levenslang engagement meer op. Het gebeurt meer ad hoc.”

Verder kijkt de Welzijnsschakel naar de gemeente voor praktische zorg. “Vroeger rekenden we op het lokaal bestuur voor logistieke ondersteuning”, vertelt Marc. “Nu zijn we vooral vragende partij voor een eigen locatie met bijvoorbeeld een vergaderzaal. Het zou mooi zijn om daar in 2025 onze vijfentwintigste verjaardag te vieren.” Sinds oktober 2023 is de Welzijnsschakel gehuisvest in het voormalige klooster van Onze-Lieve-Vrouw Olen, maar dat is slechts op tijdelijke basis. “Voor het gemeentebestuur is de Welzijnsschakel een van de vele verenigingen die ze verder proberen te helpen”, duidt Sandy. “Het is logisch dat ze daarover een weloverwogen beslissing willen nemen. Bovendien is het innemen van een locatie door één vereniging niet meer van deze tijd. Het is veel efficiënter om infrastructuur te delen.”

De vrijwilligers van de Welzijnsschakel ondervinden het taboe rond armoede en eenzaamheid aan den lijve. “Er rust nog steeds een stigma op”, stelt Marc vast. “Voor ons zijn het gewone mensen in een ongewone situatie. We doen aan noodhulp onder protest: eender welke vorm van hulp is noodhulp en zou overbodig moeten zijn. Armoede kan iedereen overkomen, daar heb je geen vat op. Door in groep samen te komen, groeit het besef dat het niet de schuld van het individu is. Sommige van onze vrijwilligers zijn ook ervaringsdeskundigen: ze weten hoe het is om in zo’n situatie te zitten en hoe zwaar het is om er uit te geraken. Als je dat niet hebt meegemaakt, blijft er altijd een bepaalde afstand bestaan. Op die manier vullen de hulpverleners en vrijwilligers elkaar aan: ze kijken er met andere brillen naar.”

We doen aan noodhulp onder protest: eender welke vorm van hulp is noodhulp en zou overbodig moeten zijn. Armoede kan iedereen overkomen, daar heb je geen vat op. Door in groep samen te komen, groeit het besef dat het niet de schuld van het individu is.
Marc Hannes, voorzitter Welzijnsschakel Olen

Het taboe doorbreken

“Dat is de kracht van de Welzijnsschakel: ze hebben echt tijd om te luisteren”, vult Sandy aan. “Vrijwilligers zijn makkelijker bereikbaar, een hulpverlener heeft toch een andere rol. Soms is een niet-professional veiliger als klankbord. In die zin zijn de vrijwilligers van de Welzijnsschakel onze tentakels.” Het stigma doorbreken doet de Welzijnsschakel ook door naar buiten te komen. Zo staan ze bijvoorbeeld op de jaarmarkt met een infostandje en zijn ze een bekend gezicht als helper op het jaarlijkse muziekfestival Gladiolen.

Boodschap aan de politiek

Dat de inspiratienota in het voorjaar van 2024 werd voorgesteld, is uiteraard geen toeval. Het einde van de legislatuur was het perfecte moment om de samenwerking tegen het licht te houden en het belang ervan te benadrukken, zeker bij de lokale politieke partijen. “We willen hen onze visie op hulp en dienstverlening meegeven”, legt Sandy uit. “En ons doelpubliek een stem geven, net zoals de Welzijnsschakel dat doet. Zij weten wat er bij hen leeft en wat ze zelf aan de politici zouden adviseren. We willen de samenwerking versterken, maar een gemeentebestuur moet keuzes maken. Dankzij dit traject wordt het duidelijker welke ondersteuning nodig is, welke we in huis hebben en hoe we die twee matchen. Verder is het onze ambitie om de band met het Huis van het Kind hechter te maken. Onze beleidsmedewerker armoede woont de vergaderingen van het klein bestuur van de Welzijnsschakel al bij.”

Zowel Marc als Sandy hebben lof voor de rol die Avansa Kempen opnam in het traject richting de inspiratienota. “Ze hebben zich maximaal gesmeten”, vindt Sandy. “Hun sterktes zijn het maatwerk voor de verschillende doelgroepen en het bieden van een veilige context en een cruciale methodiek. Ze kwamen met een positieve blik en de juiste timing.” “Avansa Kempen heeft ons ondersteund en versterkt”, getuigt ook Marc. “Dankzij hen weten we beter hoe we mensen gemotiveerd krijgen en houden. En is onze organisatie weer top of mind bij de plaatselijke politici.”

Avansa heeft zich maximaal gesmeten. Hun sterktes zijn het maatwerk voor de verschillende doelgroepen en het bieden van een veilige context en een cruciale methodiek.
Sandy Blockx, diensthoofd Sociale Hulp- en Dienstverlening

© Stes – Foto’s genomen tijdens de overhandiging van de inspiratienota aan de lokale politici.