De Kempen zijn uniek. Op een kleine oppervlakte vind je vier gevangenissen met plaats voor meer dan 1.000 gedetineerden. In de ene gemeente ligt ze zeer afgezonderd in het groen, in de andere in het hartje van de stad. Vaak blijft het een gesloten, onbekende wereld.
Denk je aan een gevangenis, dan denk je zelden aan een woonzorgcentrum. Toch groeit in de gevangenis van Merksplas een steeds grotere groep gedetineerden van 70 jaar en ouder, mensen met zware fysieke en mentale zorgnoden die sinds de coronapandemie apart wonen. Ver weg achter nog hogere muren.
Op een warme lenteavond staan in de refter van het detentiehuis van Olen 15 stoelen in een cirkel, in het midden ligt een spreekstok: bewoners van het detentiehuis gaan in gesprek met vrije burgers van Olen. De onderwerpen zijn niet min: hoe omgaan met misdrijf, straf en herstel.
We kunnen ondertussen spreken van een prille traditie. Voor het vierde jaar op rij lieten we ons filmfestivalletje Ciné Détiné neerstrijken in de Kempen. Het uitgangspunt bleef hetzelfde: tijdens de Internationale Week van het Herstelrecht brengen we mensen samen rond films die de thema’s straf en herstel op een interessante manier belichten. De films geven voeding aan een gesprek over deze moeilijke maatschappelijke kwesties.
Niet voor het eerst ontmoeten vrije en gedetineerde burgers elkaar in de gevangenis van Hoogstraten voor een open uitwisseling over misdaad, straf en herstel. Netwerk DIALOOG Kempen richtte al eerder DIALOOGgroepen in, kansen om de mens achter de gedetineerde te ontmoeten en in open gesprek te gaan.*
Naar je stem zoeken, ondanks een beatboxverbod. Naar jezelf zoeken en nooit geleerd hoe. Opgroeien als wees, van instelling naar instelling, altijd opnieuw beginnen en opboksen tegen racisme, bureaucratie en werkloosheid. Daarover gaat SERDI. Studenten en professionals uit de welzijnssector maakten op 19 februari in de aula van Thomas More kennis met het indrukwekkende levensverhaal van Serdi in zijn gelijknamige theatervoorstelling.
Hoe moeilijk is het herstel, zowel voor daders als slachtoffers, na een misdrijf? Het DIALOOG netwerk Kempen zoekt antwoorden op die vragen. In het kader van Ciné Détiné worden acht vrije burgers, bezoekers, op 26 november 2024 uitgenodigd om in de gevangenis van Merksplas samen met 6 deelnemers in detentie de kortfilm ‘Complices’ te bekijken en nadien met hen in gesprek te gaan.
Over hoe iemand die niks heeft, van zijn stem zijn thuis maakt. Als wees, verplaatsend van instelling naar instelling en van school naar jeugddetentie, deed Serdi zichzelf een belofte. Hij leerde zichzelf beatboxen. Hij trainde net zo lang totdat hij het kon. De akoestiek van de isoleercel bleek perfect geschikt voor het verfijnen van zijn techniek.
Het project DIALOOG is afgelopen. Drie jaar lang werd in Vlaanderen hard gewerkt aan hoe we in onze samenleving omgaan met misdaad, straf en herstel. Ook in de Kempen. De Rode Antraciet, Moderator en Avansa Kempen zijn het roerend eens: “Dit project was veel te waardevol om het nu los te laten. We hebben veel bereikt, maar er ligt ook nog veel werk op de plank.”
Op 13 december 2023 kijken we in de gevangenis van Merkplas samen met gedetineerden naar de kortfilm Complices, over een dodelijk vluchtmisdrijf. Ciné Détiné nodigt de filmliefhebber uit om te reflecteren over moeilijke maatschappelijke kwesties.
