TransLab K is een plek waar Kempenaars die bezig zijn met transitie elkaar ontmoeten en ervaringen delen. De transitieprojecten die op touw worden gezet, zijn meestal kleinschalig, maar ze zijn talrijk. Samen hebben ze veel impact.

Kleine schaal, grote impact

“Tien jaar geleden werden we nog scheef bekeken als we ergens over ecologische transitie gingen spreken,” herinnert Katrien Loots van Avansa Kempen zich. “Nu worden we door gemeentebesturen uitgenodigd. Die weg hebben we afgelegd. Steeds meer overheden, organisaties en burgers zijn gaan beseffen dat ecologische transitie, en bij uitbreiding elke verandering, van onderuit begint. De transitiebeweging is niet meer te stoppen. Elk jaar rijden er meer deelauto’s, het fietsverkeer is van 15% naar 20% gestegen, daken met zonnepanelen zijn de normaalste zaak van de wereld geworden, en voor bio- of fairtradeproducten kun je tegenwoordig in gewone supermarkten terecht en niet meer alleen in speciaalzaken… Heel veel van die verwezenlijkingen zijn kleinschalig begonnen. Zelf herinner ik me nog dat we met Avansa het Kempens kampioenschap tegelwippen organiseerden. Het aantal tegels dat daar toen gewipt werd, is verwaarloosbaar. Maar de actie heeft heel wat in beweging gezet. Ondertussen bestaat er een Vlaams kampioenschap en worden Nederlandse tegelwippers uitgedaagd!”

Katrien herinnerde de aanwezigen nog eens aan de vier elementen waaruit elk transitieproject bestaat. “Experimenteren en pionieren is belangrijk. Daar heb je mensen voor nodig die het lef hebben om iets te proberen, die het pad effenen. Daarnaast is een netwerk onmisbaar. Mensen moeten elkaar kunnen inspireren. Die kruisbestuivingen wérken. Het is ook noodzakelijk dat je adviezen en impulsen krijgt vanuit andere hoeken en bovenal: als je een netwerk betrekt, sta je er nooit alleen voor en verhoog je het plezier. Samen is het plezanter.”

“Als derde is de kracht van verbeelding van belang,” vervolgt Katrien. “Je moet je acties, en ook de resultaten, in beeld brengen en benoemen. Daarmee zet je anderen in beweging, maar het is ook een extra motivatie voor mensen binnen je eigen organisatie of project. En last but not least: hét grote kenmerk van veel transitietrajecten is dat ze van onderuit beginnen.”

Klimaatmakers

Ellen Leys, projectmedewerker bij het klimaatteam van IOK, stelde de ‘Klimaatmakers’ voor. “Klimaatmakers zijn burgers die klimaatacties opstarten om hun buurt groener, mooier, klimaatbestendiger en energiezuiniger te maken. IOK helpt hen daarbij. Klimaatmakers zijn intussen in twaalf Kempense gemeenten actief. Klimaatmakers werken hun ideeën en projecten op eigen houtje uit, maar ze worden gesteund door de gemeenten. Zo is er een Fietsbieb gekomen in Rijkevorsel en een Repair Café in Nijlen, in Kasterlee zijn er moestuinbouwers actief en in Vosselaar lopen er onthardingsprojecten.”

Klimaatmaker Bob Van Loon ging dieper in op die onthardingsprojecten. “We begonnen met een lapje grond van 8 meter op 8. Niet te groot, maar wel behapbaar voor een eerste project. Samen met enkele enthousiastelingen zijn we aan de slag gegaan, met dank aan de gemeente Vosselaar omdat ze ons goed geholpen hebben. Binnenkort vergaderen we over twee pleintjes die we kunnen ontharden. Die projecten zullen dus al een stuk groter zijn.”

Samen sterk

Op Balenaar Luc De Groof is geen etiket te kleven. Hij ademt transitie. In alles wat hij doet, in alle projecten waaraan hij meewerkt – en dat zijn er vele tientallen – zit de transitiegedachte diepgeworteld. Zijn netwerk is enorm uitgebreid. “Ik ben lid van of werk samen met heel wat sociale en natuurverenigingen, gemeentebesturen, scholengroepen, kunstenaars, imkers, en ik kan het nog altijd uitstekend vinden met al mijn exen,” lacht hij, doelend op alle organisaties waar hij in het verleden ooit lid van was. “Ik ken dus héél veel mensen. Dat is op zich al een grote troef, maar het gaat nog veel verder dan je denkt. Want al die mensen hebben, net als ik, ook nog eens een eigen netwerk. Breng die allemaal samen en dan krijg je een idee van hoe omvangrijk de transitiebeweging is. Uiteindelijk draait daar alles om: je bent nooit alleen. Ik kan bij wijze van spreken op een probleem stoten en ik heb met één telefoontje iemand binnen bereik die er een oplossing voor kent. Dankzij al die hulp heb ik, samen met gelijkgestemden, al veel kunnen realiseren in Balen en omgeving. Dat gaat van acties rond zwerfvuilrapen en tegelwippen tot het maken van een reizende vitrinekast met opgezette dieren voor scholen of het uitstippelen van interactieve gezinswandelingen.”

“Transitie is mijn passie, mijn leven,” zegt Luc. “Wie kiest voor transitie kiest nooit voor de gemakkelijkste weg, maar altijd voor een weg om nooit te vergeten.” Of, zoals eerder op de avond al iemand zei: “In de transitiebeweging sta je er nooit alleen voor. Je deelt ideeën, ervaringen, visies en problemen met elkaar. Dat zorgt niet alleen voor energie; het is ook gewoon plezant. En dat is goed, want optimisme werkt aanstekelijk.”

Wie kiest voor transitie kiest nooit voor de gemakkelijkste weg,
maar altijd voor een weg om nooit te vergeten. – Luc De Groof

De 4 kerngedachten in de praktijk

Naar goede gewoonte blijft het tijdens Avansa-bijeenkomsten nooit bij theoretische uiteenzettingen. Na de pauze werkten de aanwezigen in vier groepen de vier kerngedachten van de transitiebeweging verder uit: experimenteren en pionieren, het belang van het netwerk, de kracht van verbeelding en de beweging van onderuit. Elke groep ging op zoek naar de manier waarop het betreffende element opduikt en tot uiting komt in de acties en projecten van de deelnemers zelf.

1/ Experimenteren en pionieren

De werkgroep ‘Experimenteren en pionieren’ verdiepte zich in de voorwaarden die nodig zijn om tot een goed en geslaagd experiment te komen. Hoe doe je inspiratie op? Hoe creëer je ruimte om te experimenteren? Wat helpt je om te durven pionieren en om te springen in het diepe? Wat en hoe leer je van mislukkingen? Waar vind je ondersteuning voor je experimentele idee?

2/ Netwerken

In de werkgroep ‘netwerken’ maakten de deelnemers hun eigen ‘netwerkcirkel’ om zicht te krijgen op hun bestaande partners en om ontbrekende partners en mogelijkheden op te sporen. Bovendien konden de deelnemers ook gaan ‘gluren bij hun buur’ om kansen op kruisbestuiving te verkennen. Want het netwerk van de ene TransLab K-deelnemer kan zomaar eens boeiende partners bevatten voor de andere.

3/ Van onderuit

Bij de workshop ‘van onderuit’ gingen de deelnemers speeddaten om bij elkaar te ontdekken welke lokale, concrete acties echt een verschil maken, om zo inspiratie op te doen voor eigen initiatieven.

4/ Kracht van verbeelding

Bij een vierde workshop werd het element ‘de kracht van verbeelding’ onder de loep genomen. De deelnemers zetten hun dromen en acties om in tekst en beeld en kwamen zo tot een wervende pitch over hun eigen initiatief.

Doorheen de workshops werden weer veel tips en tricks uitgewisseld, inspiratie gedeeld en nieuwe ideeën gevormd. Zij die daar geen genoeg van kregen, wisselden vlijtig verder uit tijdens de smakelijke borrel achteraf waar TLK-er van het eerste uur Kris Cools, Chirpsies, chocoladekrekels, eetbare lepels en hummus op basis van insecten serveerde.

Bekijk de foto’s van de avond

Foto’s © Stes