Van oktober 2025 tot september 2026 onderzochten Avansa Kempen, Bibliotheek Turnhout en Thomas More hoe de bib als derde plek een rol kan spelen voor mensen die alleen zijn en/of zich eenzaam voelen. Maak kennis met het project ‘De bib, mijn thuis’.

Eenzaamheid is vandaag een belangrijk maatschappelijk thema

In 2024 gaf 37% van de volwassenen in Vlaanderen aan zich eenzaam te voelen, soms of vaak. Dat heeft niet alleen gevolgen voor het persoonlijk welzijn, maar ook voor onze samenleving als geheel. Onderzoek toont aan dat eenzaamheid samenhangt met minder vertrouwen in anderen, lagere politieke participatie en hogere zorgkosten.

Toch kan iedereen zich eenzaam voelen, ongeacht leeftijd, achtergrond of status. En net daarom zijn plekken als de bibliotheek zo waardevol.

De Amerikaanse socioloog Eric Klinenberg noemt bibliotheken in zijn boek Palaces for the People ‘paleizen voor de mensen’: publieke ruimtes die voor iedereen openstaan, zonder verwachtingen of consumptiedruk. Bibliotheken bieden rust, structuur en gastvrijheid, kwaliteiten die hen tot echte ‘derde plekken’ maken, naast thuis en werk. Voor wie zich soms alleen voelt, kan de bib daardoor een veilige en warme plek zijn.

Het onderzoek verliep in 2 fasen

FASE 1 – oktober 2025

Het project startte met een bevraging bij bezoekers van Bibliotheek Turnhout. De resultaten waren opvallend eenduidig: 83% voelt zich altijd welkom in de bib zoals ze zijn, 82% voelt zich er op zijn gemak, ook wanneer ze alleen zijn, en 89% geeft aan zich nooit eenzaam te voelen in de bibliotheek, ook al kampt 47% van diezelfde groep in het dagelijks leven soms tot vaak met eenzaamheidsgevoelens. Bezoekers komen bovendien niet enkel voor boeken: naast uitlenen (87,5%) noemen velen ook lezen ter plaatse (34%), rust of stilte opzoeken (27%) of gewoon even zijn zonder doel (20%) als reden van hun bezoek.

FASE 2 – januari 2026

Op basis van de inzichten uit de bevraging gingen twaalf bibliotheekbezoekers en vier medewerkers vanaf januari 2026 samen aan de slag in een co-creatief traject van zes sessies. Ze bogen zich over de rol van de bib als derde plek, over eenzaamheid en alleen zijn, en ontwikkelden ideeën voor concrete actie of verandering. Dat leverde vijftien beleidsaanbevelingen op, gebundeld rond vijf thema’s, en twee concrete acties die in Bibliotheek Turnhout van start gaan: Voorlezen voor volwassenen, een laagdrempelig moment van samen luisteren zonder dat er sociale interactie wordt verwacht, en een thematische boekenstand rond eenzaamheid met bijkomende, vrijblijvende acties om bezoekers zachtjes met elkaar te verbinden.

Inzichten en inspiratie ook voor andere bibliotheken

Met dit traject willen de partners ook andere bibliotheken inspireren om na te denken over de rol van publieke plekken als derde plek. De volledige resultaten, inzichten en aanbevelingen werden gebundeld in dit onderzoeksrapport en verder verspreid via presentaties, vakpublicaties en uitwisseling met andere bibliotheken.

Lees het volledig rapport

Heb je een vraag

Neem contact op met iemand van de partners:

• Avansa Kempen – Mieke Luyts of Christa Truyen
• Bibliotheek Turnhout – Michael Cornelissen
• Thomas More – Leen Heylen of Dorien Gryp

Foto’s © Stes